Hoe windmolens invloed hebben op mist

2 november 2026

Afgelopen weekend was er op verschillende plaatsen mist en lokaal zelfs dichte mist. Toch waren er plaatsen in de mistlaag waar brede opklaringen voorkwamen. Het is het lokale werk van de mens, maar hoe gebeurt dit?

Aangevroren autoruiten

Afgelopen zaterdag vertrok ik naar de Alpen. Bij het ‘s ochtends laden van de bagage was het zonnig en koud. Ik wist dat het vooral mistig was in de Kempen en was dan ook niet verbaasd dat het hier in Bierbeek helder was. Ik moest een ijslaagje van de voorruit wegkrabben. Doordat de voorste autoruiten naar boven gericht zijn, zijn het die ruiten die het snelst afkoelen, condenseren en waarop dan soms ook een ijslaagje vormt.

Mistflarden

Na een paar kilometers doemden er mistflarden op. Nog wat verder, aan het Meerdaalwoud, zaten we volop in de mist. De mist werd in de loop van onze rit naar Namen soms heel dicht. Dit had ik niet verwacht, maar genoot wel van het mysterieuze sfeer die de mist met zich meebracht. Ook het licht veranderde voortdurend van intensiteit en soms brak de zon er kort door. Op een bepaald moment verdween de mist volledig, maar doemden meteen ook de draaiende wieken op van windturbines. Wat verder reden we opnieuw een mistbank in.

Temperatuursinversie

Mist ontstaat doorzettende afkoeling nabij het aardoppervlak, vaak in combinatie met een stabiele luchtlaag waarin weinig beweging zit, een temperatuurinversie. Vaak bij rustig herfstweer dus. Bij een “normale” atmosfeer daalt de temperatuur met de hoogte. De lucht is dat onstabiel en mengt goed. Bij een temperatuursinversie gebeurt het omgekeerde. De temperatuur stijgt weer vanaf een bepaalde hoogte. Dit gebeurt vaak bij een hogedrukgebied wanneer de lucht op enige hoogte opwarmt door het samendrukken van de lucht. De lucht mengt dan slecht. In de zomer wordt die inversie vrij snel opgeruimd door invloed van de zon die de onderste laag sterk opwarmt, waardoor de luchtlagen vlot mengen. In het winterhalfjaar is dat moeilijker of gebeurt dat niet. Dan blijft vochtige lucht met soms mist hangen onder de inversielaag. Een atmosferische mixer zoals een windmolen brengt daar lokaal verandering in.

Mechanische menging

Met hoogtes die tegenwoordig gemakkelijk de 200 meter passeren, reiken de huidige windmolens diep in de grenslaag van onze atmosfeer. Maar wat doen die draaiende wieken nu precies met hardnekkige mistbanken? Wanneer de gigantische rotorbladen van een windmolen door deze lucht klieven, veroorzaken ze sterke turbulentie. Ze woelen de onderste luchtlagen door elkaar en mengen de koele, vochtige mistlucht van dichtbij de grond met de vaak droge en warmere luchtlagen die zich hoger, boven de ashoogte van de turbine, bevinden. Door de krachtige verticale menging kan drogere lucht van boven naar beneden worden getransporteerd. Dit kan de relative vochtigheid in de onderste laag net onder het dauwpunt brengen, waardoor mist of laaghangende wolken in de directe omgeving van het windpark sneller verdampen of optrekken.

Vanuit de lucht waren de mistvelden zaterdagavond ook mooi te zien. Foto: Elias Hostens

Stroomafwaarts – in de windschaduw van grote windparken – laat de atmosfeer een veranderd wind- en vochtprofiel zien. In specifieke stabiele weersomstandigheden kan de menging er juist voor zorgen dat vocht anders wordt getransporteerd, al blijft de impact op macro-niveau regionaal erg plaatselijk.

Helikopter

Ook bij een helikopter zien we dit fenomeen. Een helikopter die over een mistlaag vliegt, mengt met zijn roterende bladen de drogere lucht met de vochtige onderste mistlaag. Hierdoor ontstaat een smalle lange strook met opklaringen. Hoe de mens dus op lokaal niveau een invloed kan uitoefenen op het weer.