Grote bosbrand in Hoge Venen: voorlopig geen hulp van buien

16 augustus 2026

In het oosten van het land woedt een uitzonderlijk grote natuurbrand in het natuurgebied de Hoge Venen. De brand brak uit op vrijdagmiddag en heeft al bijna 3000 hectare natuurgebied getroffen. Ook in de Franse Ardennen nabij Monthermé is er recent een natuurbrand ontstaan, die snel groeit.

Groot gebied in de Hoge Venen in as

In het oosten van het land woedt een uitzonderlijk grote natuurbrand in het natuurgebied de Hoge Venen. De brand brak uit op vrijdagmiddag en heeft al bijna 3000 hectare natuurgebied getroffen, wat een indrukwekkend groot gebied is voor onze contreien. Vorige grote brand legde in april 2011 1300 ha in as. Het huidige vuur verspreidde zich snel door de aanhoudende droogte en de moeilijke bereikbaarheid van het drassige en ruige terrein.

Meerdere brandweerzones uit heel België, waaronder Limburg, en Duitse hulpdiensten zijn ter plaatse om bij te staan met blusvoertuigen. Ook Defensie zet gespecialiseerde Panther-blusvoertuigen in. Verder hebben de Nederlanders twee blushelicopters ter beschikking gesteld. Daarnaast werden ook waterkanonnen ingezet van de federale politie. Ze worden dus deze keer niet gebruikt om mensen uit elkaar te drijven. Aanvankelijk waren er geen evacuaties nodig, maar dat is door de snel verslechterende situatie wel veranderd. Verschillende dorpen rond de Hoge Venen zijn al deels ontruimd. De verwachte buien zijn er overigens ook niet gekomen door het snel naderende nieuwe hogedrukgebied, waardoor de onweersbuien snel naar het oosten werden geduwd.

Het gevaar van ondergrondse branden

In natuurgebieden zoals de Hoge Venen dringt een korte of lichte regenbui overigens niet diep genoeg door in de kurkdroge humus- en veenlaag. Een brand kan ondergronds smeulen en na het optrekken van de regen opnieuw oplaaien. Om deze diepe brandhaarden volledig te doven, is dagenlange, gestage neerslag nodig en dat zit voorlopig niet in de verwachtingen, ook al gaat het vanaf dinsdag af en toe regenen.

Gevaar van valwinden bij onweersbuien

Als er dan toch stevige onweersbuien vallen, sluimert er nog een gevaar: de neerslag die gepaard gaat met felle warmte-onweders, kan plotse, krachtige valwinden veroorzaken aan de voorzijde van een onweersbui, ook wel outflow genoemd. De brand kan daardoor juist extra aanwakkeren en onvoorspelbaar laten uitwaaieren, zeker als de grootste neerslag niet in het brandende gebied valt.

Beginnende brand in Monthermé

Toevallig zat ik dit weekend in de Franse Ardennen, in Charleville-Mézières. Toen ik zaterdagavond in het gebied rondreed, zag ik een grote rookpluim in de richting van het noorden. Onmiddellijk dacht ik dat het een nieuwe brand was. Ik wuifde die gedachte meteen weg, want misschien was mijn hoofd wat op hol geslagen met al dat nieuws over de vele bosbranden. Op dat moment moest ik mijn ruitenwissers regelmatig aanzetten voor de dikke druppels die op de voorruit vielen. Wellicht is het niet erg, dacht ik, en gaat het deze keer over een brandende loods of een onschuldige bermbrand die wel snel onder controle zou zijn.

Toen ik het nieuws checkte, zag ik dat de brand die vanuit Charleville-Mézières te zien was, toch wel wat grotere proporties aangenomen had. De brand was zaterdagochtend begonnen in Monthermé en zou al 100 ha in de as gelegd hebben. Niets vergeleken met de grote brand in de Hoge Venen maar wel een brand die snel aan het uitbreiden is. Het gebied is immers slecht toegankelijk en de brandweer kan er enkel water uit de Maas halen, omdat er geen andere watervoorzieningen zijn. De regio is, net zoals de rest van West-Europa erg droog en brandbaar. Omdat de brand zo snel uitbreidt, krijgt Monthermé hulp van de omliggende gebieden. De sirenes zijn af en toe hoorbaar en tegen middernacht rook het geregeld naar brandlucht. Blijkbaar is er nu ook een blusvliegtuig ingezet in het gebied, een unicum in deze streek.

Uitgedroogd landschap nabij Charleville-Mézières. De wolken kondigen regen aan, maar door de kurkdroge onderste laag van de atmosfeer verdampt er veel en gaat het slechts om lichte regen. Foto: Dirk Hostens

Langdurige regen nodig

Regen biedt onmiddellijke verlichting en ondersteunt het werk van de brandweer enorm, maar een paar lokale buien zijn niet genoeg om de diepe droogte en het brandgevaar definitief te bezweren. Hopelijk geeft de komende week zicht op wat meer regen of buien. Ook al zou dat het einde van het hoogzomerweer betekenen, de zomer 2026 zullen we alvast niet snel vergeten.

Brandlucht in Charleville-Mézières op zondagochtend. Blijkbaar is het grootste boosdoener de natuurbrand in de Hoge Venen. Foto: Dirk Hostens