Wat doet hitte met je lichaam?
29 juni 2026
Nu de hittegolf voorbij is, functioneren we weer beter. De extreme warmte is immers erg belastend voor mens en dier. Waarom is dat zo? En waarom koelt ons lichaam bij vochtig weer nog moeilijker af?
Biometeorologie
In feite is het onderzoek naar de relatie tussen mens en weer of biometeorologie nog een vrij recente discipline. Toch heeft men op die korte tijd al vrij veel publicaties gedaan. Bij ons staat de discipline nog in haar kinderschoenen, maar in Duitsland staan ze al een stuk verder. Het aparte vakgebied heet daar biowetter. Wat doet het weer in feite met de mens en, meer bepaald, wat doet de afgelopen hittegolf met het menselijk lichaam?
Warmbloedig
De mens is een levend organisme dat zich aanpast aan de omgeving, net zoals alle andere organismen. Zo heeft de slang net hitte (en dus zon) nodig om bijvoorbeeld op lichaamstemperatuur te komen of om beter te verteren. Dit komt omdat het een koudbloedig dier is. Vandaar dat men in reisgidsen vaak waarschuwt voor zonnige plaatsen in beboste gebieden waar slangen voorkomen. Het is immers een geliefkoosde plek van de slang. De mens is echter een warmbloedig dier, waarbij de lichaamstemperatuur steeds op ongeveer 37 graden ligt. Bij koud weer is kledij ideaal om het lichaam warm te houden of kan lichaamsbeweging helpen om je warm te houden omdat de spieren dan warmte creëren. Bij heet weer moeten we echter afkoelen, als we de lichaamstemperatuur op peil willen houden.
Hitte en mens
Bij heel warm weer moeten we afkoelen, omdat anders onze lichaamstemperatuur zou oplopen tot boven 40 graden, wat levensbedreigend kan zijn. Vanaf deze hoge temperaturen gaan eiwitten, die in ons lichaam voorkomen, immers afsterven. Eiwitten hebben belangrijke functies in ons lichaam, vooral de eiwitten die functioneren als enzymen. Enzymen zorgen voor stofwisseling, waarbij voedingsstoffen omgezet worden in energie. Enzymen ondergaan bij een te hoge lichaamstemperatuur denaturatie en verliezen daarbij hun functie. Bij denaturatie van de eiwitten gaan onze lichaamsfuncties minder goed werken. Hierdoor kunnen vitale organen uitvallen en als er niet snel wordt opgetreden, kan het tot de dood leiden.
Zweten
Als we geen koele ruimte of een fris zwembad kunnen opzoeken, koelen we het best af door te zweten. De zweetdruppels die op de huid ontstaan, kunnen -bij voldoende lage relatieve luchtvochtigheid- verdampen. Hierdoor wordt er warmte aan het lichaam onttrokken. Bij zeer vochtig weer, kan het zweet op het lichaam minder gemakkelijk verdampen. Hierdoor verloopt het koelen veel trager, waardoor de lichaamstemperatuur boven 37 graden kan stijgen.
Recordhitte Polen
Momenteel is bij ons de hitte voorbij en dat voelt voor vele mensen als een opluchting. De hitte is momenteel verdreven naar het oosten van Europa, waar de hittekoepel voor hele hoge temperaturen heeft gezorgd. In het zuidoosten van Polen en het zuiden van Wit-Rusland zijn er maandag temperaturen genoteerd van 38 tot 40 graden. Afgelopen zondag werd in het westen van Polen de kaap van 40 graden gehaald. Het nationaal record voor Polen is overigens 40,2 graden en dit oude record is nu verbroken met 40,5 graden in het dorpje Słubice (spreek uit: swoebitse).
Hittestress
De hittekoepel heeft zich verplaatst van west naar oost. Hiermee is de hittestress ook verschoven van west naar oost. Wellicht is dat in de criminele statistieken terug te vinden. Niet alleen omdat de agressie bij erg warm weer toeneemt, maar ook omdat mensen nonchalanter worden. Zo laten mensen 's nachts makkelijk ramen en deuren open om het huis wat af te koelen. Daar maken inbrekers gretig gebruik van uiteraard. Het nonchalanter worden, heeft dan weer te maken met het verliezen van concentratie en focus bij warmer weer. Onze cognitieve functies verminderen immers al bij een luchttemperatuur vanaf 26 graden. Boven 35 graden worden mensen veel agressiever. Het is alsof ons brein vanaf een bepaalde luchttemperatuur minder functioneel wordt.
Vervuiling
In de steden is het vaak benauwder dan op het platteland. Dat komt niet alleen door de hogere temperatuur, maar ook door de sterkere vervuiling die bij een stad hoort. In de literatuur spreekt men van een vervuilingskoepel, die over een stad kan hangen. Die ontstaat bij een krachtig hogedrukgebied, waarbij er een sterke temperatuursinversie voorkomt. De inversie zorgt voor een stabiele laag zonder menging, waaronder de vervuilde lucht gevangen zit. Wanneer hogedrukgebieden lange tijd over een streek hangen, daalt de inversielaag verder. Hierdoor wordt de vervuiling in de koepel nog meer geconcentreerd. Over een stad kan je deze koepel ook soms visueel zien, doordat de hoge concentratie fijnstof een lagere zichtbaarheid geeft dan de omgeving.
Opnieuw hittegolf?
Volgend weekend lijkt er alweer een hogedrukgebied dichterbij te komen. Hierbij komt de atmosfeer boven ons opnieuw tot rust - de gevreesde hittekoepel. Voorlopig lijkt het er op dat de hitte minder intens zal zijn dan de vorige. Toch is dat niet helemaal zeker. We zijn benieuwd wat het gaat worden.
Dirk Hostens
Meer interessant nieuws? Lees dan Weerverteller.nl !
Jouw foto in het nieuws? Stuur gerust door via dit formulier of via meteo-weer@hotmail.be
