Zwoele nachten tijdens hittegolf
24 juni 2026
Tijdens de huidige hittegolf kreunen de steden nog meer onder de extreme warmte. Vooral de nachten zijn daarbij veel warmer dan het omliggende gebied. We kijken eens naar welke Vlaamse steden een sterk hitte-eiland effect hebben.
Bloedhete dagen
De volgende dagen is er nauwelijks bewolking, waardoor de zon ongehinderd kan schijnen. In combinatie met de aanvoer van zeer warme lucht vanuit Frankrijk en weinig bewolking, kan het overdag bloedheet worden. De volgende dagen gaan we maximumtemperaturen noteren die tussen 35 en 39 graden zullen liggen in het binnenland. De hitte lijkt pas te wijken in het weekend met het verdwijnen van de hittekoepel en de naar het zuiden trekkende straalstroom.
Bodemvocht
Er zit nog vrij veel vocht in de bodem, waardoor een luchttemperatuur boven 40 graden onwaarschijnlijk is. Dat komt omdat een deel van de zonne-energie nog gebruikt wordt om het bodemvocht te laten verdampen. De kans op extreem hoge temperaturen wordt namelijk veel groter na een lange droge periode. De eerste weken van juni waren immers erg nat.
Zwoele nachten
De nachten gaan de volgende dagen erg zwoel verlopen. Momenteel is door de nachtelijke afkoeling de relatieve luchtvochtigheid vrij hoog. Normaal daalt het kwik vrij snel bij een heldere hemel in een kurkdroge luchtsoort. Als de nacht echter wel helder, maar relatief vochtig is, zorgt de waterdamp in de lucht dat de afkoeling wordt geremd. Waterdamp is immers ook een broeikasgas, waardoor de afkoeling bij hogere concentraties waterdamp minder snel gaat. Bij volledige verzadiging van waterdamp, het dauwpunt wordt dan bereikt, ontstaat mist en komt er condensatiewarmte vrij. Kortom, bij hoge dauwpunten horen hoge minima.
Steden veel zwoeler: Antwerpen
In de steden speelt het beton en het kleiner aandeel aan vegetatie mee. Een onderzoek van VITO laat zien dat het hitte-eiland niet zozeer overdag voorkomt, maar vooral 's avonds en 's nachts. Tijdens het zomerhalfjaar (april-september 2013) was het bijvoorbeeld in Antwerpen overdag gemiddeld ruim een halve graad warmer in de stad tegenover het platteland. Tegen de avond begon dat sterk op te lopen en was het in de stad gemiddeld net iets meer dan twee graden warmer. Tijdens hittegolven kan dat verschil op sommige dagen zelfs oplopen tot 8 graden!
Andere steden
Een kanttekenig bij dit onderzoek is de keuze van het buitengebied rond Antwerpen. Dit is het weerstation in Stabroek, wat dichter ligt bij de Westerschelde en dus grotere waterpartijen heeft. Door zijn "maritiemere" ligging zal het dus zowieso iets koeler zijn. Toch hebben andere steden vergelijkbare uitkomsten. Sterker nog. Het verschil tussen het stadscentrum en het platteland is in Brussel en Hasselt nog groter. Mogelijk heeft dit te maken met het feit dat ze verder in het binnenland liggen. Hasselt is daarbij opmerkelijk, als kleinere stad een heel stuk warmer dan het omliggende gebied.
Steden met zeebries
In Gent is het stadshitte-effect kleiner door de maritiemere ligging en in Brugge is dit effect verwaarloosbaar. Daar speelt uiteraard het opkomen van de zeebries mee. Tegen 16 of 17u, net als het stadseffect zou beginnen spelen, passeert doorgaans het zeebriesfront. Hierdoor daalt het kwik niet alleen sterk, maar door het turbulentere karakter van de luchtsoort vanaf de zee, worden luchtlagen ook nog eens goed gemengd. Ook in Oostende is dat uiteraard het geval, waar de zeebries meestal al net na de middag invalt bij hete dagen.
Koude valleien in de Ardennen
In de Ardennen en de Hoge Venen is het gemiddeld koeler door de hoogteligging. De temperatuur neemt immers 1 graad af per 100 meter stijging in droge lucht. 's Nachts zit het iets anders in elkaar. Dan zullen de hoogste plateau's net minder koel zijn dan de valleien. Bij afkoeling daalt de zwaardere koude lucht immers naar de lager gelegen gebieden en dat zijn de valleien. Vooral de valleien in de buurt van de hoogste plateaus in de Hoge Venen koelen daarom opmerkelijk snel af. Zo koelde het in het weerstation van Mürringen af naar waarden net onder 10 graden. Een groot verschil met de luchtemperatuur in hartje Brussel, waar het kwik ruim boven 20 graden bleef steken.
Frankrijk onder hittekoepel
Ondertussen is het al ongewoon heet geweest in het westelijke deel van Frankrijk. Het gebied wordt vaak nog afgekoeld door de westelijke aanvoer van milde lucht vanover de Atlantische Oceaan, die op dit moment nog niet op zijn warmst is. Momenteel ligt dat anders. De lucht komt vanuit het warme zuiden en door de geblokkeerde westelijke circulatie is er van enige tempering van de oceaan geen sprake. De temperaturen liepen de afgelopen dagen al op tot ruim 40 graden. Ook op het moment van het schrijven was het bijvoorbeeld in Parijs al 40 graden geworden. Jammer genoeg voor de druk bezochte lichtstad, is het ook een hittestad.
Dirk Hostens
Meer interessant nieuws? Lees dan Weerverteller.nl !
Jouw foto in het nieuws? Stuur gerust door via dit formulier of via meteo-weer@hotmail.be
