Op 24 oktober 2003 viel er sneeuw, die een tijd bleef liggen

24 oktober 2026

De tweede helft van oktober 2003 bracht bijzonder koud weer mee. Bij de overgang naar zachter weer, viel er sneeuw, die zelfs nog een tijdje bleef liggen. De winter die erop volgde, verliep zacht en nat. Toch was er nog een verrassing op het einde.

Wachten op een ijskoud perron

Ik herinner me de dag nog levendig. Het was eind oktober en ijskoud. Het had al een paar dagen gevroren, maar er kwam zachter weer aan. Het kwik lag die ochtend ver onder het vriespunt. Ik stond te wachten op het perron in Berchem om de trein te nemen naar Kalmthout, waar ik aardrijkskunde gaf in een middelbare school. De school keek uit op de velden, waar koeien nog stonden te grazen. Een schoolpoort was erg niet, wat de school extra charmant maakte. Ik stond te bevriezen op het perron. Het leek wel januari. Mensen stonden dik ingeduffeld en staarden somber voor zich uit. Het eindeloze wachten op de trein, die door de weersomstandigheden te laat was, werkte duidelijk op de zenuwen. Ik stond op iets anders te wachten, want ik wist dat er weerkundig iets interessant ging komen. En toen gebeurde het: kleine sneeuwvlokken begonnen te vallen. Eerst weinig, maar geleidelijk ging het harder sneeuwen en werden de vlokken groter. Doordat de lucht zo droog was, werden de vlokken nooit echt groot.

Erg koude periode in oktober

De weken ervoor - half oktober - werd de vroegtijdige winter al in de stellingen gezet met een hogedrukgebied dat over Scandinavië verscheen. In de dagen die volgden, trok er een lagedrukgebied ten zuiden van onze regio via Frankrijk naar het oosten. Tussen deze depressie en het hogedrukgebied dat geleidelijk wat naar het westen schoof, ontstond er een koude noordoostenwind. Ongewoon koude landlucht kon ons land bereiken. Ook daalde de temperatuur op enige hoogte flink, op 1 500 m zakte het kwik van +8 graden naar -5 graden. De temperatuurreeks was dan ook indrukwekkend koud tussen 18 en 25 oktober. Zeven nachten vroor het in Ukkel.

Koude landlucht botst met zachtere en vochtige zeelucht: sneeuw!

Toen gebeurde er iets interessants. Een storing trok op de 24e oktober vanuit het noordwesten binnen met zachtere zeelucht. Op de botsing tussen de koude landlucht en de zeelucht viel er in het binnenland sneeuw, aan de kust viel ook regen met ijzel. Doordat het koud genoeg was kon het in het binnenland lange tijd sneeuwen. Uiteindelijk viel er een paar cm die in de loop van de namiddag geleidelijk smolt. De nacht erop werd het nog koud met temperaturen die opnieuw aan januari doen denken. In Ukkel vroor het licht met -3,5°C, maar op vele andere meer beschutte weerstations vroor het matig (minder dan -5°C). In de Ardennen vroor het zelfs streng. In het Sankt Vith in het Oostkantons werd het -10,1°C en in het Luxemburgse Gouvy werd het -9,8°C. Temperaturen van -10°C of lager in oktober waren geleden van 1931. Zelfs met een opwarmende aarde kon het dus nog zo koud worden in deze herfstmaand. Sinds dat jaar is het wel nooit meer zo koud geworden.

Weerkaart van 24 oktober tijdens de ochtend. Koude landlucht, die oorspronkelijk vanuit het noordoosten werd aangevoerd, ligt nog over onze regio. Een storing trekt vanuit het noordwesten binnen met sneeuwval. Bron: wetter3.de

Hoe verliep de winter 2003-2004 verder?

De winter toonde daarna nog wel enkele kunstjes, maar echt koud werd het niet meer. De winter veriep zelfs zacht en nat. Tijdens de start van het nieuwe jaar was het echter koud. In laag gelegen binnenland vroor het 5 tot 10 graden en in de Bastenaken (Bastogne) werd het op 3 en 4 januari respectievelijk -17,6°C en -17,0°C. Begin februari werd het dan weer erg zacht met temperaturen die tussen 12 en 17 graden uitkwamen. Het einde van februari bracht dan weer een verrassing met een dik pak sneeuw. Een polar low bracht vanaf de Noordzee een dik pak sneeuw in de Kempen met bijvoorbeeld tot 23 cm sneeuw in Kalmthout. Ook verder naar het zuiden - zoals in het Leuvense - viel er 15 tot 18 cm. Zo werd de winter toch mooi afgesloten en mocht de lente beginnen.

Pak sneeuw op 27 februari 2004. Foto: Dirk Hostens