Waarom weersverwachtingen soms pessimistischer lijken

11 juni 2026

Weermannen en -vrouwen slaan de bal wel eens mis. Maar ook het grote publiek leest het wel eens fout. Hoe komt het dat weersverwachtingen soms pessimistischer lijken. Van weermodel tot weerbericht, een klein kijkje achter de schermen.

Weermodellen

Weermannen en -vrouwen slaan de bal wel eens mis. Dat komt uiteraard niet enkel omdat ze een inschattingsfout maken. Veel heeft te maken met de interpretatie van de weermodellen dat ze maken. Er zijn op internet verschillende weermodellen te vinden, die bovendien steeds beter worden. De reus onder de weermodellen blijft het Europese weermodel ECMWF, dat weerkaarten genereert voor de hele wereld. Vooral voor de middelange termijn, zeg maar tot 10 dagen vooruit, scoort dit weermodel het beste van allemaal. Voor korte termijn gebruiken meteorologen vooral hoge resolutieweerkaarten, omdat deze modellen kleinere weerselementen beter weergeeft, zoals kleinschalige buien of plaatselijke onweders. 

Uit al deze informatie destileren ze een weersverwachting. Als het model dat ze kiezen echter de bal misslaat, is de weersverwachting uiteraard niet accuraat. Het gebeurt weliswaar steeds minder, waarvoor een pluim aan de weermodellen, maar ook aan de weerspecialisten. ZIj steken immers tijd en moeite om al de gegevens te verzamelen en te destileren in klare taal voor het grote publiek.

Van weermodel tot weertekst of weericoon

Eens de meteoroloog alle informatie verzameld heeft op basis van de weermodellen, maakt hij een tekst op. Hiervoor zoekt ie de meest geschikte termen. Het komt erop aan het weerbeeld te beschrijven dat zo goed mogelijk aanleunt bij de werkelijkheid. Het visueel uitbeelden gaat uiteraard maar met beperkte tools, zoals de weericoon. Op video's of TV worden ook wel eens 3-D animaties getoond. De WeatherChannel uit de VS doet dat wel en dat is leuk en knap gedaan, maar het geeft vaak ook niet het hele verhaal met de nodige nuances. Laten we het nu bij de tekst houden.

Hier en daar een bui

Meteorologen hebben wel eens de neiging om overdreven aandacht te geven aan bepaalde weersfenomeen, die een grotere impact hebben. De verwachting rond het begrip buien bijvoorbeeld is er zo één. Iedereen kent wel de term "wisselvallig met hier en daar een bui", of "hier en daar kans op een bui". Deze zinnen zijn de beste optie om je als meteoroloog in te dekken. Het klopt altijd wel een beetje. Bij onweersdreiging is het zelfs alle hens aan dek. Niet onbegrijpelijk natuurlijk, want onweer is een gevaarlijk weersfenomeen. Een overdreven waarschuwing echter kan leiden tot het fenomeen Boy who cried wolf. Het is een verhaal over een jongen die op de schapen moest letten en telkens "wolf" riep om een grap uit te halen met de dorpelingen. Tot er echt een wolf aankwam. Toen maalden de dorpelingen er niet meer om. Om het nog maar eens met een Engelse spreuk te zeggen, Better safe than sorry. Na verloop van tijd gaat het grote publiek een soort apathie ontwikkelen. 

Beeld van vanmiddag met stapelwolken en hogere sluierbewolking, die de komst van regen verraadt. Foto: Carsten Goossens

Ze geven regen

Het kan ook andersom. Mensen gaan het weerbericht pessimistischer interpreteren dan het in werkelijkheid is. Wanneer de lucht onstabiel is, kunnen er stapelwolken ontstaan, die verder doorgroeien tot een bui. Wanneer de weerman of weervrouw de term buien in het weerbericht zet, kan dat soms nogal eens voor verwarring zorgen. Ik hoor wel eens zeggen: "Ze geven regen!" of "Het wordt slecht weer", terwijl er in het weerbericht sprake is van enkele plaatselijke buien. Bij zo'n term blijft het op meer dan 90% van de plekken in Vlaanderen droog. Beter is dan: Het blijft overwegend droog. De meteoroloog doet er dan goed aan om de term buien achterwege te laten.

Weerapp

Meer en meer maken mensen gebruiken van de nieuwste technologie, de weerapp, vooral dan de jongere generatie. Teksten en duidingen lezen komt er minder bij te pas. Dat is snel, gemakkelijk en efficiënt, al zijn er wel apps die ook weerteksten en duiding geven bij de weersymbolen. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij de weerapp van Apple, ontwikkeld door The Weather Channel, niet. Nochtans geven weerteksten de nodige nuttige nuances. De weerapp is immers een automatisch gegenereerd product, rechtstreeks afgeleid van een weermodel. In het geval van Apple is dat het Amerikaanse model GFS, tegenhanger van het Europese ECMWF. Bij een kleine kans op een bui kan al een regensymbool gegenereerd worden. Bij iets complexere apps, zoals dat van WeatherPro, komen er ook statische nabewerkingen, waardoor de plaatselijke effecten van zee, orografie en dergelijke meegenomen worden. Bij een kleine kans op een bui, krijg je in de weerapp een wolkje met zon. Iets wat dichter bij de werkelijkheid ligt.

Zelfkritiek

Als ik mijn weersverwachting van vandaag donderdag onder de loep neem, betrap ik me ook op enkele overdrijvingen. Zo had ik mij de voormiddag iets pessimistischer voorgesteld met een grotere kans op buien, zeker rond of iets na de middag. Slechts hier en daar is het tot een bui gekomen, maar ook dan is het op de meeste plaatsen droog gebleven. Alvast heb ik hier in het Leuvense geen druppel gezien tot nu ( rond 16u). Zowel het fijnmazige Franse model Arome als het Duitse Icon hadden het overigens niet zo slecht voor. Dus ook mezelf kan ik af en toe rekenen bij de boy who cried wolf.

Dirk Hostens

Meer interessant nieuws? Lees dan Weerverteller.nl !